Cesja leasingu a ryczałt – jaką stawką opodatkować odstępne?

1. Na czym polega cesja leasingu?

Cesja leasingu to przeniesienie praw i obowiązków z umowy leasingu z jednego podmiotu (dotychczasowego leasingobiorcy) na inny (nowego leasingobiorcę), za zgodą finansującego (leasingodawcy).

W praktyce często wygląda to tak:

• osoba prowadząca działalność gospodarczą (JDG) ma leasing operacyjny na samochód,
• z różnych powodów (zmiana formy działalności, zmiana struktury, problemy z płynnością) chce „przepisać” leasing na inny podmiot – np. spółkę z o.o.,
• nowy leasingobiorca (np. spółka) przejmuje raty i inne obowiązki, a dotychczasowy leasingobiorca otrzymuje od niego odstępne – wynagrodzenie za przejęcie umowy.

I tu pojawia się pytanie podatkowe: jak rozliczyć odstępne na ryczałcie po stronie dotychczasowego leasingobiorcy?

2. Czy odstępne za cesję leasingu jest przychodem z działalności?

Tak.
Organy podatkowe konsekwentnie uznają, że odstępne za cesję leasingu stanowi przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie np. przychód z innych źródeł czy z praw majątkowych.

Przykład – interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 16.09.2022 r., nr 0115-KDIT1.4011.442.2022.1.MR. Organ wyraźnie wskazał, że:

• odstępne z tytułu cesji leasingu samochodu osobowego jest przychodem z działalności gospodarczej,
• ustawa o ryczałcie nie przewiduje dla niego odrębnej, „specjalnej” stawki,
• należy stosować stawkę ryczałtu właściwą dla działalności prowadzonej przez podatnika.

Podobnie w wielu innych interpretacjach – m.in. z 12.10.2022 r. (nr 0112-KDIL2-2.4011.688.2022.1.IM) oraz nowszych z 2024 r. – organy powtarzają, że charakter przychodu z odstępnego jest „związany” z główną działalnością podatnika, w ramach której wykorzystywany był przedmiot leasingu.

3. Dlaczego nie można zastosować stawki 3%?

Częstą pokusą jest próba zastosowania stawki 3% przewidzianej dla odpłatnego zbycia ruchomych składników majątku będących środkami trwałymi.

Tu jednak pojawia się kluczowy problem:
samochód w leasingu operacyjnym nie jest środkiem trwałym u leasingobiorcy. Własność pozostaje po stronie leasingodawcy.

Co to oznacza w praktyce?

• podatnik nie amortyzuje samochodu – odpisów dokonuje leasingodawca,
• podatnik ma jedynie prawo do używania pojazdu na podstawie umowy leasingu,
• w związku z tym nie dochodzi do odpłatnego zbycia środka trwałego, lecz do przeniesienia praw i obowiązków z umowy (cesji).

Skoro nie ma zbycia środka trwałego – nie ma podstaw do zastosowania 3% ryczałtu.

4. A może 8,5% jak dla działalności usługowej?

Przez pewien czas w praktyce pojawiały się argumenty, że odstępne to „usługa” nieprzypisana do konkretnego rodzaju działalności i można zastosować 8,5% ryczałtu (stawka dla przeważającej części działalności usługowej niewymienionej odrębnie).

Aktualnie jednak organy podatkowe i sądy administracyjne idą w innym kierunku.

W interpretacjach Dyrektora KIS z 2022–2024 r. podkreśla się, że:

• dla przychodów z odstępnego brak jest odrębnego, szczególnego wskazania stawki,
• zatem należy przyjąć, że odstępne „dziedziczy” stawkę właściwą dla działalności, do której wykorzystywany był przedmiot leasingu.

Podobnie wypowiadają się wojewódzkie sądy administracyjne – m.in. w sprawach dotyczących cesji leasingu samochodów wykorzystywanych w działalności wolnego zawodu (np. adwokata). Sądy wprost potwierdzają, że odstępne powinno być opodatkowane tą samą stawką ryczałtu, co przychody z podstawowej działalności podatnika, a nie stawką 8,5%.

W praktyce oznacza to, że:

• jeśli podatnik ma działalność opodatkowaną 12% (np. usługi IT) – odstępne również 12%,
• jeśli 15% – odstępne 15%,
• jeśli 17% (wolny zawód) – odstępne 17% itd.

5. Jaką stawkę ryczałtu zastosować w praktyce?

Zasada jest dziś dość klarowna:

odstępne za cesję leasingu samochodu (leasing operacyjny) opodatkowujemy tą samą stawką ryczałtu, którą podatnik stosuje do przychodów z działalności, w której samochód był wykorzystywany.

Czyli:

• nie 3%,
• nie „uniwersalne” 8,5%,
• ale stawka wynikająca z rodzaju działalności – najczęściej 12%, 15%, 17% albo inna, właściwa dla danego PKWiU.

To rozwiązanie jest spójne z aktualną linią interpretacyjną KIS oraz orzecznictwem sądów.

6. Cesja leasingu na spółkę z o.o. – co z powiązaniami?

Częsty scenariusz: przedsiębiorca prowadzący JDG na ryczałcie ma leasing w działalności i chce „przerzucić” go do spółki z o.o., w której jest wspólnikiem lub członkiem zarządu.

Z perspektywy ryczałtu po stronie JDG:

• fakt powiązania osobowego czy kapitałowego ze spółką nie zmienia stawki ryczałtu,
• nadal liczy się to, że jest to przychód z działalności gospodarczej opodatkowany stawką właściwą dla głównej działalności.

Powiązania mogą natomiast mieć znaczenie:

• po stronie spółki z o.o. (koszty podatkowe, ewentualne ceny transferowe przy wysokich kwotach),
• dla odpowiedniego udokumentowania rynkowego charakteru odstępnego.

Z punktu widzenia biura rachunkowego warto zwrócić klientowi uwagę na:

• sporządzenie choćby uproszczonej analizy, że wysokość odstępnego nie odbiega od realiów rynkowych,
• odpowiednie umowy (cesja, porozumienie o odstępnym),
• prawidłowe udokumentowanie na gruncie VAT (faktura za cesję – co do zasady ze stawką 23%).

7. VAT od cesji leasingu

Choć tematem przewodnim jest ryczałt, nie można pominąć VAT:

• odstępne za cesję leasingu traktowane jest co do zasady jako odpłatne świadczenie usług,
• podatnik będący czynnym podatnikiem VAT powinien wystawić na odstępne fakturę z VAT 23% (o ile nie zachodzi szczególne zwolnienie w danym przypadku),
• po stronie spółki z o.o. nabycie usługi cesji leasingu może stanowić koszt podatkowy w CIT oraz – przy spełnieniu warunków – dawać prawo do odliczenia VAT naliczonego.

W praktyce biuro rachunkowe powinno skoordynować:

• rozliczenie VAT,
• ujęcie odstępnego w ewidencji ryczałtowej,
• księgowanie po stronie spółki z o.o.

8. Czy warto wystąpić o interpretację indywidualną?

Jeżeli:

• kwota odstępnego jest wysoka,
• sytuacja klienta jest bardziej złożona (np. kilka rodzajów działalności, różne stawki ryczałtu),
• występują powiązania ze spółką (wspólnicy, zarząd, powiązania rodzinne),

warto rozważyć złożenie wniosku o interpretację indywidualną.

We wniosku dobrze jest:

• dokładnie opisać profil działalności,
• wskazać, w jakim charakterze wykorzystywany był samochód,
• opisać relacje z podmiotem, który przejmuje leasing (spółka z o.o.),
• zapytać wprost o właściwą stawkę ryczałtu od kwoty odstępnego.

Taka interpretacja daje klientowi bezpieczeństwo i ogranicza ryzyko sporu z organami podatkowymi.

9. Podsumowanie – jak doradzić klientowi?

Z perspektywy biura rachunkowego, przy cesji leasingu samochodu z JDG na ryczałcie warto:

1. Ustalić formę leasingu – najczęściej będzie to leasing operacyjny (samochód nie jest środkiem trwałym podatnika).
2. Przypisać samochód do konkretnej działalności – w praktyce do działalności podstawowej klienta.
3. Zastosować stawkę ryczałtu właściwą dla tej działalności – odstępne „idzie” tą samą stawką.
4. Pamiętać o VAT – cesja leasingu jako odpłatna usługa, zazwyczaj 23%.
5. Przy większych kwotach – rozważyć interpretację indywidualną.

Dzięki temu klient otrzyma spójne, bezpieczne podatkowo podejście, zgodne z aktualną praktyką organów i sądów, a biuro rachunkowe będzie miało solidną podstawę do rozliczenia takiej operacji.